کشکول علوم

در درسهای قبلی بُعد و عرض کواکب رو گفتیم حالا نوبت طول کواکبه. حتما همه شما تقویم رو می شناسید و هزاران بار به تقویم مراجعه کردید. تقاویم بر اساس طول کواکب نوشته میشن یعنی مثلا تقویم معولی که در بازار عرضه میشه و همه ما با اون سر و کار داریم در واقع بر اساس طول خورشید استخراج و تنظیم میشه. به همین خاطر به طول کوکب، تقویم کوکب هم گفته میشه یعنی هر جا شنیدید تقویم کوکب، بدونید منظور همون طول کوکبه. اما طول کوکب چیه؟

طول کوکب برای خودش مبداء و جهت خاصی داره. مبداء و محل شروع طول کواکب از نقطه اعتدال بهاریه که اول برج حمل هم هست(دقت کنید که گفتیم اول برج حمل و نگفتیم اول صورت فلکی حمل! انشاالله در قسمت بعدی فرق بین برج و صورت فلکی رو خواهیم گفت).

طول کوکب: اگر از نقطه اعتدال بهاری بر روی دایره بروج شروع به حرکت کنیم که این حرکت در جهت توالی بروج باشه تا به موضع کوکب بر روی دایره بروج برسیم، به این فاصله طول کوکب گفته میشه یعنی در واقع قوسی از دایره بروج که بین نقطه اعتدال بهاری و موضع کوکب بر روی دایره بروج در جهت توالی بروج واقع میشه رو طول کوکب می نامیم. پس طول کوکب در واقع قوسی از دایره بروج خواهد بود. برای اینکه مطلب رو بهتر متوجه بشیم روی تصویر توضیح میدیم.

هر کوکبی در فضا یا روی دایره بروج قرار داره یا اینکه از دایره بروج فاصله داره. اگر کوکب روی دایره بروج قرار داشته باشه فقط کافیه که اندازه قوسی از دایره بروج که بین کوکب و نقطه اعتدال بهاری بر توالی بروج واقع شده رو بدست بیاریم که اندازه این قوس، همون طول کوکب خواهد بود. در تصویر زیر خورشید رو می بینید که در نقطه ۲ روی دایره بروج قرار داره و نقطه ۱ هم نقطه اعتدال بهاریه. همونطور که می بینید اگر از نقطه اعتدال بهاری بر توالی بروج حرکت کنیم تا به خورشید برسیم، مجبوریم قوسی از دایره بروج رو طی کنیم که اندازه این قوس، طول خورشیده. تنها نکته ای که باید دقت کنیم اینه که حرکت باید بر توالی بروج باشه یعنی باید از نقطه اعتدال بهاری به سمت نقطه انقلاب تابستانی حرکت کنیم به عبارت ساده تر از برج حمل به برج ثور و همینطور ادامه بدیم تا به کوکب برسیم.

اما اگر کوکب مورد نظر ما روی دایره بروج واقع نباشه اونوقت مجبوریم بجای خود کوکب، از موضع کوکب بر روی دایره بروج برای محاسبه طول کوکب استفاده کنیم. موضع کوکب بروی دایره بروج رو هم قبلا توضیح دادیم ولی باز هم اشاره ای می کنیم که یاد آوری بشه. اگر دایره عرضی رسم کنیم که از مرکز کوکب بگذره و دایره بروج رو در دو نقطه قطع کنه، اون نقطه ای که به کوکب نزدیکتره رو موضع کوکب بر روی دایره بروج می گفتیم یعنی در واقع موضع کوکب بر روی دایره بروج مثل سایه کوکب میمونه که روی دایره بروج افتاده.

بعد از اینکه موضع کوکب رو بر روی دایره بروج مشخص کردیم حالا برای محاسبه طول کوکب، دقیقا مثل مثال بالا عمل می کنیم فقط این بار بجای اینکه از نقطه اعتدال بهاری شروع کنیم تا به کوکب برسیم باید از اعتدال بهاری شروع کنیم تا به موضع کوکب برسیم! جهت حرکت هم که همون حرکت بر توالی بروجه. به تصویر زیر دقت کنید:

البته در شکل بالا، فقط قسمتی از دایره عرض رو کشیدیم که بین کوکب و دایره بروج قرار داره و بر دایره بروج عموده. همونطور که می بینید بجای استفاده از خود کوکب، از موضع کوکب بر روی دایره بروج برای محاسبه طول کوکب استفاده کردیم.

واضحه که اگر کوکبی روی نقطه اعتدال بهاری قرار داشته باشه طول اون کوکب صفر خواهد بود یعنی کوکب طول نداره. مثل خورشید که در لحظه تحویل سال به نقطه اعتدال بهاری می رسه و طول نداره و همین مسئله باعث شده مبدا شروع تقویم های شمسی، لحظه صفر شدن طول خورشید یعنی لحظه تحویل سال باشه.

چون حرکت ثانیه کواکب بر توالی بروج انجام میشه بنابراین وقتی کوکب یا موضع کوکب به نقطه اعتدال بهاری برسه طول کوکب صفر میشه و بعدش رفته رفته طول کوکب شروع به زیاد شدن می کنه تا در نقطه انقلاب تابستانی به نود درجه برسه. و همینطور ادامه میده تا در نقطه اعتدال پائیزی، طول کوکب ۱۸۰ درجه بشه و بعد از اون هم کوکب یا موضع کوکب بر روی دایره بروج، به سمت نقطه انقلاب زمستانی حرکت میکنه تا به این نقطه برسه که در این حالت طول کوکب ۲۷۰ درجه خواهد بود. در نهایت وقتی کوکب دوباره به نقطه اعتدال بهاری برسه طولش صفر میشه.

بعد از نقطه اعتدال بهاری اولین برجی که قرار داره برج حمل هستش بنابراین هر گاه هر کوکبی یا موضع هر کوکبی بر روی دایره بروج، به درجه اول برج حمل برسه طول اون کوکب یک درجه خواهد بود و همینطور ادامه پیدا میکنه تا در درجه سی ام از برج حمل، طول کوکب به سی درجه برسه و بعدش در درجه اول از برج ثور طول کوکب برابر با سی و یک درجه میشه و الی آخر. بنابراین در نهایت وقتی کوکب یا موضعش به درجه آخر از برج حوت می رسه طول کوکب ۳۶۰ درجه ست و بعدش که به نقطه اعتدال بهاری رسید باز دوباره طول کوکب صفر میشه.

موفق باشید