خون یکی از اخلاط چهارگانه است که دارای طبع گرم و مرطوب می باشد و از هضم غذا تولید می گردد. طعامی که خورده بشود زمانی غذا نام می گیرد که به خون تبدیل گردد و غذای راستین و اصلی بدن خون است و بواسطه خون است که بدن پرورده شده و رشد می یابد. خون دو گونه است:
خلط رطوبتی است که در بدن روان بوده و جایگاه طبیعی آن در بدن رگها، لنفها و اندامهایی است که میان آنها تهی و خالی باشد مثل معده، جگر، طحال و زهره.
اگر خصیه۱ گرم مزاج باشد بر زهار۲ موی بسیار می روید و شخص بسیار جماع می کند و بیشتر فرزندانش مذکر خواهند شد.
معده گرم :
عمل گوارش غذا در این معده بیشتر از حد عادی است بنابراین هضم غذاهای سنگین به نیکی انجام شده ولی هضم غذاهای سبک بد بوده و غذاهای نرم و سبک در این معده سوخته و معده زود پاک می گردد و احتمال بروز سردرد زیاد است.
رگهایی که از جگر روییده و از آن خارج شده را آورده می گویند. اما مشخصات مزاجهای مختلف جگر (کبد)به شرح ذیل می باشد:
قلب گرم مزاج : شخص دارای نبض و نفس عظیم و متواتر۱ بوده، شجاع و چابک و بانشاط می باشد. گرمای زیادی طبع باعث شتابزدگی و تهور گردیده و زود عصبانی می شود. سینه اش پهن است و موی بسیار دارد. اگر همراه سینه پهن دارای سر کوچکی باشد نشانه گرمای زیادی قلب بوده و اگر سینه کوچک و سر بزرگ باشد نشانه سردی قلب است. اگر قلب گرم باشد، مزاج همه اندامهای دیگر را نیز گرم می کند مگر اینکه مزاج جگر(کبد) سرد باشد و سرمای آن با گرمای قلب مقابله و برابری کند.
نشانه های چشم گرم مزاج: حرکتهای چشم و پلک زدن زود به زود بوده، رنگ چشم به سرخی می گراید و رگهای چشم پیداست.
نشانه های چشم سرد مزاج: دقیقا بر عکس مشخصات چشم گرم مزاج است.
نشانه های چشم خشک مزاج: چشم کوچک و خشک بوده، اشک آن کم و گوشه چشم مرطوب نمی باشد. حرکت چشم سبک بوده و رگهای آن باریک است. معمولا شخص به چشم درد مبتلا نمی گردد.
نشانه های چشم تر مزاج: رطوبت زیاد چشم باعث می شود تا چشم بزرگ باشد و همواره گوشه چشم مرطوب است. اشک چشم معتدل و عادی است.
برخی از نشانه های دماغ ( مغز ) معتدل عبارتند از: سر بزرگ همراه با گردن ستبر و سینه فراخ و استخوانهای مهره های پشت قوی که دلالت بر اعتدال مزاج مغز و زیرکی و حال خوب مغز دارند. سر کوچک یا سر بزرگ همراه با گردن نازک و سینه لاغر و مهره های ضعیف کمر نشانه عدم اعتدال مزاج و بد حالی مغز است.
.....
انواع چاقی عبارتست از پرگوشت بودن و پر چربی بودن و لاغری هم شامل دو نوع کم گوشت و کم چربی می شود. مزاج انواع چاقی :
پر گوشت : گرم و مرطوب
پر چربی : سرد و مرطوب
و نیز مزاج انواع لاغری :
کم گوشت : سرد و خشک
کم چربی : گرم و خشک
اما ادامه بحث در خصوص طب علمی:
مطابق عقیده قدما جهان دارای نه فلک می باشد که آنچه زیر فلک اول که فلک قمر می باشد وجود دارد از چهار عنصر تشکیل شده است.