کشکول علوم

رگهایی که از جگر روییده و از آن خارج شده را آورده می گویند. اما مشخصات مزاجهای مختلف جگر (کبد)به شرح ذیل می باشد:

جگر گرم : دارای رگهای (آورده) فراخ بوده و صفرای فراوانی در جگر تولید می شود. خون شخص گرم بوده و در صورت سرد نبودن قلب، مزاج بقیه اندامها نیز گرم می گردد. جگر گرم در دوران کهولت به جای صفرا، سودا تولید می کند و شکم موی بسیار دارد مخصوصا در نیمه راست شکم.

جگر سرد : دارای رگهای تنگ و باریک بوده و رطوبتش بسیار است. خون شخص سرد بوده و شکمش بی مو می باشد. اگر قلب به اندازه کافی گرم نباشد مزاج همه اندامهای بدن سرد خواهد شد.

جگر خشک : خون ستبر(غلیظ) و اندک بوده و رگهای جگر سخت(صلب) می باشد. در این حالت حتی اگر مزاج قلب به اندازه کافی مرطوب باشد باز هم قادر به جبران خشکی جگر نبوده و مزاج کل اندامهای بدن خشک می گردد.

جگر مرطوب : رگهای جگر نرم و بدن دارای خون فراوان می باشد. اگر مزاج قلب خشک نباشد، همه اندامها نرم و مرطوب خواهند بود.

جگر گرم و خشک : رگهای جگر فراخ و گشاد ولی سخت و صلب می باشد و خون درون بدن به شدت غلیظ و اندک خواهد بود. جگر صفرای بسیار زیادی تولید می کند که از صفرای تولید شده در هر مزاجی بیشتر است. شکم دارای موی بسیار زیادی می باشد. جگر در دوران کهولت بجای صفرا، سودا تولید می کند.

جگر گرم و مرطوب : در این مزاج خون بدن از همه مزاجهای دیگر بیشتر بوده و رگهای بدن و مخصوصا رگهای جگر(آورده) فراخ و غلیظ بوده، همه اندامها گرم و نسوج بدن نرم می باشد. موی بدن در این مزاج، کمی کمتر از مزاج سرد و خشک است. در این مزاج کیموسهای بد بسیار تولید می شود و شخص زیاد بیمار می گردد. اگر میزان گرما بیش از رطوبت باشد، تولید کیموسهای بد کاهش می یابد و کمتر است.

جگر سرد و مرطوب : رگهای جگر تنگ و باریک بوده، خون بدن نسبتا زیاد و آمیخته با رطوبت می باشد. شکم و مخصوصا حوالی جگر برهنه از موست و اگر حرارت قلب غلبه نکند، مزاج اندامها سرد خواهد بود.

جگر سرد و خشک : رگهای جگر باریک و سخت و صلب بوده، بدن دارای خون اندک و غلیظ می باشد. شکم و حوالی جگر از مو برهنه است. اگر حرارت قلب به سرمای جگر غلبه نکند، مزاج اندامها سرد خواهد بود و در صورتی که خشکی مزاج جگر بیش از سرمای آن باشد(غلبه خشکی جگر بر سرمای آن)بدن خشک خواهد شد.

نکته: گرما و یا سرمای قلب می تواند با گرما و یا سرمای جگر برابری کرده و اثرش را از بین ببرد و خشکی قلب نیز می تواند با رطوبت جگر برابری کند اما اگر جگر خشک باشد، رطوبت قلب قادر به مقابله با آن نمی باشد و همه اندامهای بدن خشک خواهد شد.